گزارش برنامه

صعود به قله‌ی علم‌کوه

زمان اجرای برنامه: 17 تا 18  مرداد 1404

 

درباره قله و منطقه

قله علم‌کوه در منطقه کوهستانی تخت‌سلیمان بلندترین قله این کوهستان است. شهرت قله علم‌کوه فقط به واسطه‌ی دومین بودنش بعد از دماوند نیست، این کوهستان در واقع بهشتی برای کوهنوردان و دیواره‌نوردان است. بیش از 40 قله‌ی بالای 4000 متر، دیواره‌ای به ارتفاع حدود 600 متر و مسیرهایی بسیار فنی از لحاظ سنگنوردی، یخچال‌هایی دائمی در اطراف قله و مسیرهایی ریزشی و سخت و خطرناک جذابیت این قله را صدچندان کرده است. قله‌های تخت‌سلیمان، سیاه‌سنگ‌ها، مرجیکش، خرسان‌ها، دندان اژدها، هفت‌خان‌ها و ... قله‌های مشهور این منطقه هستند.
شهرت دیواره‌ی علم کوه فراتر از مرزهای ایران است و در سال‌هایی دور کوهنوردان اروپایی برای صعود به این قله و گشایش مسیرهای دیواره‌نوردی تلاش‌های زیادی انجام دادند و در واقع دیواره‌نوردی در کشور ما مدیون این قله است.
علم‌کوه در منطقه کلاردشت مازندران قرار دارد و به‌صورت کلی از چهار مسیر اصلی صعود می‌شود. مسیرهای مختلفی بر روی دیواره گشایش شده است که فنی‌ترین مسیر صعود نیز همین مسیرهاست، مسیر گرده‌ی آلمان‌ها مسیری نیمه سنگنوردی و نیمه کوهنوردی است، مسیر قله سیاه‌سنگ‌ها شاید خطرناک‌ترین مسیر صعود علم‌کوه باشد و به واسطه‌ی ریزشی بودن این مسیر متاسفانه هر ساله تلفات جانی داشته‌ایم. اما مسیر تنگ‌گلو و دشت هسارچال که تقریبا از رخ جنوبی به قله صعود می‌شود، ساده‌ترین مسیر صعود به قله علم‌کوه است، که اکثر کوهنوردان با شب‌مانی در ارتفاع حدود 4000 متری منطقه هسارچال به قله صعود می‌کنند.

 

مسیرهای صعود به قله

مسیر جنوبی، مسیر شمالی و یک مسیر دیواره‌نوردی

 

مسیر جبهه جنوبی علم‌کوه

مسیر کوهپیمایی که از رودبارک آغاز می‌شود و با گذر از ونداربن، تنگ‌گلو و هسارچال از سمت جنوبی به قله علم‌کوه می‌رسد، ساده‌ترین مسیر صعود به قله علم‌کوه است که معمولا با شبمانی در دشت هسارچال همراه است.

 

مسیر جبهه شمالی علم‌کوه

مسیر کوهپیمایی شمالی هم از رودبارک آغاز می‌شود و با گذر از ونداربن، جان‌پناه سرچال، علم‌چال و گردنه سیاه‌سنگ از سمت شرق به قله علم‌کوه می‌رسد و غالبا با یک شبمانی در جان‌پناه سرچال همراه است.

 

مسیر گرده آلمانها

مسیر کوهنوردی که از رودبارک آغاز می‌شود و با گذر از ونداربن، جان‌پناه سرچال، علم‌چال و گرده آلمان‌ها دقیقا از سمت شمال به قله علم‌کوه می‌‌رسد. این مسیر از لحاظ زمانی کوتاه‌تر از مسیر سیاه‌سنگ است ولی نیازمند ابزار فنی بوده و مانند آن، غالبا با یک شبمانی در جان‌پناه سرچال همراه است.

 

مسیر دیواره شمالی علم‌کوه

مسیر دیواره‌نوردی هم از رودبارک آغاز می‌شود و با گذر از ونداربن، جان‌پناه سرچال، علم‌چال و دیواره شمالی به قله می‌رسد که با توجه به تعدد مسیرهای دیواره علم‌کوه صعود متفاوتی خواهد بود.


مسیر رسیدن به منطقه

حرکت از میدان آزادی به سمت اتوبان تهران شمال، جاده چالوس، مرزن آباد و در نهایت کلاردشت و رودبارک

 

شرح برنامه

طبق تقویم ورزشی باشگاه کوهنوردی تهران در تاریخ 30 و 31  مرداد ماه، صعود به قله علم کوه طراحی شده بود که به‌دلیل مصادف بودن با تعطیلات آخر هفته و شلوغی زیاد منطقه، با نظر سرپرست برنامه، تاریخ به چهارشنبه و پنجشنبه 17 و 18 مرداد تغییر پیدا کرد.

طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده یک دستگاه مینی بوس با حضور 16 نفر شرکت‌کننده در ساعت 3:30 دقیقه بامداد از میدان آزادی به سمت اتوبان تهران شمال و جاده چالوس حرکت کرد. ساعت 7 به قرارگاه فدراسیون در رودبارک رسیدیم و پس از توقفی کوتاه به وسیله سه دستگاه پاترول که از قبل هماهنگ شده بود، به سمت تنگ‌گلو حرکت کردیم. ساعت 8:45 هر سه ماشین به تنگ‌گلو رسیده و پس از صحبت‌ها و راهنمایی‌های سرپرست، ساعت 9 صبح پیمایش به سمت هسارچال را آغاز کردیم. ما در این برنامه با نظر جمع از قاطر استفاده نکرده و کوله‌ها و وسایل شبمانی را خودمان حمل کردیم. ارتفاع تنگ‌گلو به‌عنوان مبدا پیمایش حدود 3250 متر است که با پیمودن 3 کیلومتر به ارتفاع 3800 متر به دشت هسارچال می‌رسیم. ساعت 11:45 به دشت هسارچال رسیده و در محل مناسبی چادرها را برپا کردیم. واژه «هِسار» در زبان مردم مازندران، به معنای «شبنم یخ‌زده‌ در سحرگاه» می‌باشد و واژه « چال» به معنای زمینی است که در دامنه و شیب تند کوه، دارای شیب کم یا ملایم و مسطح باشد و به‌ معنی چاله (گودی کنده شده در زمین) نیست. بنابراین درباره واژه‌های هسار و هسارچال می‌توان اینگونه بیان کرد که: هسارچال به زمین کم شیب یا مسطح در دامنه شیب‌دار کوه گفته می‏‌شود که دارای سبزه و پوشش گیاهی علفی بوده و شبنم روی علف‌هایش در سحرگاه یخ می‌‌بندد. پس از استراحت و صرف ناهار تعدادی از همنوردان در چادرها به ادامه استراحت پرداختند و بقیه به همراهی سرپرست به منظور هم‌هوایی بهتر به سمت دریاچه لشکرک به راه افتادیم. دریاچه لشکرک در ارتفاع حدود 4 هزار متر قرار دارد. پس از آن مجددا به سمت چادرها بازگشتیم و با تاریک شدن هوا و صرف شام آماده خواب شدیم. ساعت 9 خاموشی و ساعت 3 بیدارباش بود.

ساعت 3 بامداد همگی بیدار شده و پس از صرف صبحانه‌ای سبک و چک نهایی کوله‌ها ساعت 4 پیمایش خود را به سمت قله آغاز کردیم. با سرقدمی و راهنمایی آقای دباغی و عقبداری آقای کنعانی به سمت قله حرکت کردیم. حدود یک ربع ابتدای مسیر پاکوب مشخصی نداشت اما با مسیریابی صحیح آقای دباغی وارد پاکوب شده و به مسیر ادامه دادیم. هوا هم رفته‌رفته روشن شده و مناظر بسیار زیبایی در مقابلمان نمایان می‌شد. در طی پیمایش چندین استراحت سرپایی و کوتاه داشتیم. چون مسیر پیمایش به قله علم‌کوه عملا جایی برای توقف و نشستن ندارد. خصوصا در محدوده زیر قله که سنگ‌ها سست‌تر و ریزشی هستند. با ریتمی منظم و انسجام عالی در ساعت 8:20 تیم موفق به صعود قله 4850 متری علم کوه شد. پس از ثبت عکس تیمی بلافاصله مسیر برگشت در پیش گرفته شد و پس از حدود 3 ساعت پیمایش در ساعت 11:45 مجددا به دشت هسارچال رسیدیم. پس از اندکی استراحت و صرف ناهار ساعت 13 همه آماده برگشت به سمت تنگ‌گلو بودیم. و با حدود یک ساعت و 45 دقیقه پیمایش راس ساعت 15 به تنگگلو رسیده و سوار بر پاترول‌ها به سمت رودبارک حرکت کردیم. پس از استراحتی کوتاه و تعویض لباس به سمت رستوران رفتیم و غذا صرف شد و پس از آن به سمت تهران حرکت کردیم که با احتساب ترافیک ساعت 23 به تهران رسیده و برنامه پایان یافت.

 

اطلاعات پیمایش

  • مسافت پیموده شده: حدود 16 کیلومتر در رفت‌وبرگشت (از تنگ‌گلو به قله و برگشت)
  • زمان پیمایش: حدود 10 ساعت بدون محاسبه زمان‌های استراحت
  • ارتفاع کسب شده از ابتدای کار: 1488متر
  • ارتفاع تنگ‌گلو: 3200
  • ارتفاع دشت هسارچال: 3800
  • ارتفاع قله: 4850 متر
  • وضعیت آنتن‌دهی تلفن‌همراه: در بعضی نقاط قله آنتن وجود داشت.

 

نکات قابل توجه در این برنامه

  1. در روز صعود ما شنبه، دشت هسار چال و مسیر صعود بسیار خلوت بود، که به موجب آن صعود بسیار دلچسبی داشتیم.
  2. زمان‌بندی بسیار دقیق سرپرست و نظم و ریتم و انسجام بالا، موجب یکدستی همه‌ی اعضای تیم بود به گونه‌ای که در تمام مسیر همه اعضا باهم حرکت کردند و دو دستگی نداشتیم و در نهایت همه با هم به قله رسیدیم.
  3. تجربه اول برخی از همنوردان در برنامه‌ای که کوله‌کشی داشت شرایطی را فراهم کرد تا با اصول کوله‌چینی برای برنامه‌های دو یا چند روزه به‌صورت عملی آشنا شوند.
  4. شرکت منظم و مستمر در تمرینات آمادگی جسمانی، تاثیر بسیار مشهودی در روز صعود دارد.